نام فصل هاي سال در ايران باستان

بهار

و ه هارvahar  وهیشت vahista  : بهشت.

واژه ی بهار از واژه ی بهشت آمده است. به معنی فصل برتر و پر گل وزیبا. در کردی اورمی نیز به یهار وهار می گویند که از واژه ی  وهیشت آوستایی  گرفته شده است.

در زبان پهلوی نیز به بهار  وهار گویند.

تابستان

تاوسان tavsan در کردی :هاوین hawin

هاوین در کردی به معنی بسیار گرم است که واژه عربی مبدل به حاویه یکی از طبقات جهنم! شده است. تابستان از تاب و گرمی آمده است. تاب به معنی روشنی و گرمی وستان به معنی زمان آمده است.

پاییز

خزان پای ایز pay iz :پای ریز : ریزش به پای.

در پهلوی پادیج آمده است . منظور ریزش برگ درختان به پای است.

زمستان

در کردی : روسان zosan  و زستان zistan

زم zem در آویستایی به معنی سرما آمده . زمستان یعنی فصل سرما.

زمزمه نیز از سرما ی شدید آمده که در این هنگام کسی که سرمای شدیدی را حس می کند لب هایش می جنبد و زمزمه میکند. یعنی سرما را مزمزه می کند.

آفرينش در دين زرتشت

موضوع آفرینش در دین زرتشت :

پیش از این‌که، آیین اسلام، مدت آفرینش را شش هنگام بداند، آیین زرتشت نیز همانند آیین‌های دیگر مانند یهود، مدت آفرینش را شش هنگام دانسته است. البته تورات و قرآن این جریان را شش روز یاد کرده‌اند، در حالی‌که بر طبق آیین مزدیسنا، اهورامزدا جهان را در شش گاهانبار یا گهنبار که مدت 365 روز سال باشد، آفرید، نه در شش روز متوالی.

"نام‌های وقت‌های شش‌گانه‌ی آفرینش یا شش گاهانبار، که هریک دارای جشن ویژه‌ای بود، به‌شرح زیر است:

1- میدیوزرم (Maidyuzarm)، که از روز 11 اردیبهشت یا خورشید روز آغاز می‌گردد و در پانزدهم همان ماه پایان می‌پذیرد. در این هنگام آسمان و کهکشان و ستارگان آفریده شده است.

2- میدیوشم (Maidyushem)، که از 105 (سدوپنجمین) روز سال، یعنی 11 تیرماه آغاز می‌شود و در پانزدهم آن ماه پایان می‌یابد. در این روزها، ‌آب‌ها آفریده شده است.

3- پیتی‌شهیم (Paityshahim)، آغاز ان در 180 (سدوهشتادمین) روز سال است که اشتاد نام دارد که در این روزها زمین آفریده شده است.

4- ایاترم (Ayatherm)، زمان آغاز این گاهانبار، 210 (دویست و دهمین) روز پس از آغاز سال و به‌حساب قدیم، 26 مهر یا اشتاد روز و پایان آن 30 مهر است که به‌حساب کنونی از 20 تا 24 ماه مهر است. در این روزها درختان و گیاهان آفریده شده است.

5- میدیارم (Maidyarem)، آغاز این دوره از آفرینش، 209 (دویست و نهمین) روز سال، یعنی به‌حساب سررسید کنونی 10 ،

ده دی‌ماه و پایان آن در چهاردهم همان ماه است. در این روزها، جانوران آفریده شده‌اند.

6- همس ‌پت مدم (Hamas Path Madam)، گاهانبار اخیر 305 (سی‌سدوپنجمین) روز سال، ولی به ‌موجب سررسید کنونی آغاز آن 25 و پایانش آخر اسفند یعنی شب اول فروردین است. این گاهانبار از دیگر هنگام‌ها گرامی‌تر و مهم‌تر شمرده می‌شود و یکی از برتری‌های آن این‌ست که آفرینش انسان در طی آن‌ها شکل گرفته است.

(استاد عبدالعظیم رضایی،تاریخ‌ده هزار ساله ایران،جلد1، از پیدایش آریا‌ها تا انقراض پارت‌ها، برگ 80،81).




ادامه نوشته